Alles wat je moet weten over de nucleair capabele hypersonische raket die bekendstaat als Oreshnik

Het gerapporteerde gebruik van de Oreshnik-raket door Rusland tegen Oekraïne heeft de wereldwijde aandacht vernieuwd voor een van Moskou's nieuwste en meest controversiële wapens: een nucleair capable, middellangeafstandsraket die de Russische president Vladimir Poetin herhaaldelijk als vrijwel onmogelijk te stoppen heeft bestempeld.

De aanval was pas de tweede bekende gevechtstoepassing van de raket, wat zowel het symbolische gewicht als de boodschap onderstreept die Moskou lijkt te willen uitzenden nu de oorlog in Oekraïne voortduurt en de diplomatieke inspanningen fragiel blijven. Hier volgt een duidelijke uitleg van wat de Oreshnik is, waarom het belangrijk is en wat het gebruik ervan kan betekenen.

Wat is de Oreshnik-raket?

De Oreshnik (Russisch voor "hazelnootboom") is een ballistische raket met middellange afstand (IRBM) die meerdere kernkoppen kan dragen, waaronder nucleaire. Men gelooft algemeen dat deze is afgeleid van het Russische RS-26 Rubezh-raketprogramma, oorspronkelijk ontworpen als een intercontinentale ballistische raket. In tegenstelling tot kruisraketten worden ballistische raketten hoog de atmosfeer in gelanceerd voordat ze met extreme snelheden dalen, waardoor ze veel moeilijker te onderscheppen zijn. De Oreshnik wordt vaak als hypersonisch beschreven omdat hij ruim boven Mach 5 uitkomt en tijdens de vlucht snelheden van ongeveer 13.000 kilometer per uur bereikt. Het geschatte bereik van ongeveer 5.000 kilometer brengt het grootste deel van Europa binnen bereik.

Wat maakt het anders dan andere raketten?

De meest opvallende eigenschap van de Oreshnik is het vermogen om meerdere onafhankelijk doelwitten in te zetten, een mogelijkheid die vaker wordt geassocieerd met langeafstandsraketten op intercontinentale afstand. Elke gevechtskop kan submunitie loslaten die tijdens de vlucht loskomen en bijna gelijktijdig een doelgebied raken. Dit ontwerp vergroot het vernietigingspotentieel en bemoeilijkt luchtverdedigingsinspanningen, vooral als de raket levende explosieven draagt in plaats van test- of nepladingen. Hoewel Rusland beweert dat de raket "niet te stoppen" is, overdrijven dergelijke uitspraken waarschijnlijk de impact op het slagveld. Toch kunnen we het erover eens zijn dat het onderscheppen van een raket van dit type extreem moeilijk zou zijn.

Is het eerder gebruikt?

Ja, maar zelden. Het eerste bevestigde gebruik van de Oreshnik vond plaats in november 2024, toen Rusland hem afvuurde op een militaire faciliteit in de Oekraïense stad Dnipro. Oekraïense functionarissen zeiden later dat de raket niet-explosieve of dummy-kernkoppen droeg, wat suggereert dat de lancering evenzeer een demonstratie als een operationele aanval was. De meest recente lancering, gericht op West-Oekraïne nabij de NAVO-grens, lijkt veel gerichter te zijn geweest. Hoewel details over de lading onduidelijk blijven, bevestigden de Oekraïense autoriteiten dat een kritieke infrastructuurlocatie is getroffen.

Waarom gebruikt Rusland het nu?

Moskou heeft de aanval gepresenteerd als vergelding en beweert dat het een reactie was op een vermeende Oekraïense aanval op een Russische presidentiële residentie. Oekraïne en westerse inlichtingendiensten hebben die bewering van de hand gewezen en noemen deze ongegrond. Strategisch gezien suggereert de timing een breder motief:

• Signaal van escalatie zonder de nucleaire drempel te overschrijden.


• Waarschuwing van NAVO-landen dat ze binnen bereik zijn.


• Versterking van afschrikking terwijl vredesbesprekingen vastlopen.

Door te kiezen voor een nucleair systeem (zelfs met een conventionele kernkop) benadrukt Rusland de latente nucleaire dimensie van het conflict zonder daadwerkelijk kernwapens te gebruiken.

Heeft de aanval grote schade veroorzaakt?

Tot nu toe lijkt de gemelde schade beperkt, hoewel details schaars blijven. Oekraïense functionarissen zeiden dat een kritieke faciliteit was getroffen, terwijl Rusland beweerde dat het droneproductie en energie-infrastructuur had aangepakt, beide belangrijke pijlers van de Oekraïense oorlogsinspanning. Er werden direct geen slachtoffers gemeld. De werkelijke impact kan psychologisch en strategisch zijn in plaats van fysiek, en herinnert Oekraïne en zijn bondgenoten aan de geavanceerde raketcapaciteiten van Rusland.

Is dit een nucleaire dreiging?

De Oreshnik is nucleair capabel, maar er is geen aanwijzing dat er een nucleaire lading is gebruikt. Toch draagt de inzet ervan een zwaar symbolisch gewicht. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken omschreef de aanval als een bedreiging voor de Europese veiligheid en riep op tot een krachtige internationale reactie, met het argument dat Rusland opzettelijk de westerse vastberadenheid op de proef stelt. Hoewel de Oreshnik het evenwicht op het slagveld niet fundamenteel verandert, verhoogt het gebruik ervan de inzet door de grens tussen conventionele en nucleaire signalering te vervagen.

Wat gebeurt er nu?

Rusland heeft aangegeven dat de Oreshnik nu in serieproductie is en heeft het systeem zelfs ingezet bij het geallieerde Wit-Rusland. Dat suggereert dat de raket een terugkerende rol kan spelen in de militaire communicatie van Moskou. Of het een regulier wapen op het slagveld wordt of een zeldzaam middel van intimidatie blijft, hangt af van hoe de oorlog (en diplomatieke inspanningen om deze te beëindigen) zich ontwikkelt.