Spilled!

Soms is het makkelijk om cynisch te worden over de gamewereld. AAA-spellen die te duur zijn, buggy releases en eindeloze heruitgaven. Helaas worden indie-games niet gespaard. Hoeveel veelbelovende games zijn nooit uit Early Access op Steam gekomen? Hoeveel hebben trailers uitgebracht met diepgaande gameplay die zo dun als papier bleken te zijn? En hoeveel zijn er eigenlijk gewoon kopieën van elkaar?

Soms kom je uitzonderingen tegen. Spellen waarin de ontwikkelaars lang aan een idee hebben gewerkt, het concept hebben laten rijpen en onderweg van mening hebben veranderd. Stardew Valley is hiervan een schitterend voorbeeld, Spilled is een ander, zij het op kleinere schaal.

Spilled is een soloproject van de Nederlandse gameontwikkelaar Lente. Het project was evenzeer een leerervaring in gamedesign als een interpretatie van haar eigen leven en levenssituatie. In een artikel in Polygon vertelt ze over haar eigen jeugd op een afgemeerde woonboot op het Nederlandse platteland, hoe een conflict met de gemeenteraad haar familie dwong de boot te verlaten voor een appartement, en hoe ze als volwassene ervoor koos het stadsleven achter zich te laten ten gunste van haar eigen kleine kanaalboot met zonnepanelen.

Er zit een eerlijkheid in Spilled die moeilijk te weerstaan is. Je zou ironisch kunnen zijn over hoe alles in de kleine gamewereld wordt aangedreven door wind- of zonnecellen, en je zou kunnen denken dat de verzameling olie en afval wat te naïef is in hoe snel de natuur herstelt. Tegelijkertijd is het spel een belichaming van de ontwikkelaar zelf en de wereld die ze om zich heen heeft gevormd. Er zit een groot deel van Lente in Spilled, iets wat tegenwoordig over heel weinig games en ontwikkelaars gezegd kan worden.

Hoe is het spel zelf? In veel opzichten volgt het een goed bewezen concept binnen indiegames. Eenvoudige gameplay, pixelgraphics en gestroomlijnde voortgang. Je rommelt rond in een kleine boot, verzamelt olie, plastic flessen en andere milieuvervuiling. De boot beweegt langzaam, maar dat past goed bij het thema. Je hoort niet haast te hebben of te proberen de ervaring te maximaliseren. Natuurlijk volgen de plastic flessen niet altijd de natuurwetten, maar je kunt altijd teruggaan en de flessen oprapen die je hebt laten vallen.

Het is ook het vermelden waard hoe Spilled erin slaagt zijn boodschap over te brengen zonder prekerig te zijn. Er zijn geen morele preken, geen tekstborden die je vertellen hoe je je leven moet leiden of welke keuzes juist zijn. In plaats daarvan mag jij het gewoon doen. Ruim op. Zie de gevolgen. Laat de wereld langzaam een beetje beter worden, pixel voor pixel. Het is een aanpak die ongewoon volwassen aanvoelt in een tijdperk waarin veel games hun boodschap recht in het gezicht van de speler willen schreeuwen.

De muziek is ingetogen, bijna als achtergrondgeluid, maar draagt bij aan het gevoel in een soort digitale ademruimte. Een ruimte waar tijd niet helemaal werkt zoals gewoonlijk, waar vooruitgang niet wordt gemeten in levels of prestaties, maar in kleine visuele veranderingen. Hier een schoner wateroppervlak, een vogel die daar terugkeert. Dit zijn geen grote overwinningen, maar ze zijn genoeg om betekenisvol te voelen.

Naarmate je een gebied schoonmaakt, wordt het water helderder, keren de dieren terug en ontstaan er nieuwe gebieden. Op regelmatige momenten worden nieuwe gameplay-elementen geïntroduceerd, zoals de mogelijkheid om water te spuiten, de boot te upgraden en dingen van de zeebodem te tilen. Het is over een uur, maar het is een uur voor de ziel. Een pauze in een hectische gamewereld.