Inloggen
Na zo'n 10.000 rollen neemt de ervaren Spaanse stemacteur Héctor Cantolla ons mee door de kunst en geschiedenis van nasynchronisatie in Spanje, van de culturele rol en de ingewikkelde relatie met censuur tot waarom hij het als de ultieme school van acteren beschouwt, zijn favoriete rollen, dalende salarissen, het gebrek aan erkenning bij de Goya Awards en de groeiende dreiging van AI.
"Hoi, Gamereactor-vrienden! Zoals jullie weten, doen we af en toe iets speciaals video-interviews in het Spaans, en deze keer is de reden daar sterker dan ooit voor want we gaan het hebben over stemacteurs in het Spaans, en een van de meest gerenommeerde figuren in de filmwereld is Héctor Cantolla. Heel erg bedankt dat je erbij bent. We zijn bij Celsius 232. Celsius is fictie; Celsius is horror; Celsius is science fiction; Celsius is fantasy. Je hebt voor van alles en nog wat stemwerk gedaan – echt alles. Voordat we het over genres gaan hebben – nou, ik wil je een paar dingen vragen, want op dit moment bevinden stemacteren en nasynchronisatie zich op een ingewikkeld en cruciaal kruispunt bevinden, maar voordat we daarop ingaan, vertelde je me net een anekdote over je nieuwste project – iets wat je is overkomen iets wat je in je hele carrière nog nooit was overkomen – met name met de stem van Charles Bronson. Wat kun je me daarover vertellen? Ja, na 60 jaar in het vak brak die week aan Ik ging naar Madrid en kwam een film tegen die ik me niet eens meer kon herinneren, want, ik heb natuurlijk 10.000 titels nagesynchroniseerd, variërend van enorm populaire Spaanse tv-series tot de beroemdste acteurs ter wereld. Dus ik kon me die film niet herinneren, en ik veel van de acteurs die ik heb nagesynchroniseerd, noch de films, want het gaat om 10.000 titels in 60 jaar. Dus toen kwam ik... het verhaal tegen dat ik Charles Bronson was, die ik wel zo’n tien keer heb ingesproken, en ik kwam erachter dat ik die film 44 jaar geleden al had nagesynchroniseerd – ik kon me dat niet eens meer herinneren – dus, nou ja, ik moest hem opnieuw nasynchroniseren, om commerciële redenen die te maken hadden met bedrijven die films aan elkaar verkopen, en dus, als ze een film verkopen met de oude nasynchronisatie erin, is het kopende bedrijf niet geïnteresseerd in die oude nasynchronisatie, omdat we vroeger meer rekenden voor nasynchronisatie, en nu hebben ze de prijzen zo ver verlaagd dat we nu zo’n 60% minder verdienen dan wat we vroeger rekenden, bijvoorbeeld in ’93 – van de vorige eeuw. En dus, natuurlijk, nu omdat nasynchronisatie goedkoper is, zegt het bedrijf dat de film koopt: „Nee, nu gaan we de film opnieuw inspreken”. En dus hebben ze alle stemmen veranderd, omdat veel van die stemacteurs al zijn overleden. Het is al zoveel jaren geleden. Sommige van mijn collega’s die zijn overleden, toch? Dus werd de film opnieuw nagesynchroniseerd, en ik – aangezien ik in die film – heb ik uiteindelijk weer de stem van Charles Bronson ingesproken. Het is dus een avontuur dat me maar één keer in mijn leven is overkomen, dat is alles. Heel interessant. Een belangrijke factor bij stemacteren – en ik denk dat je hier helemaal achter staat – is het onderscheid maken tussen het imiteren van stemmen en wat acteren echt inhoudt. De meerwaarde die jullie acteurs bieden als artiesten – niet alleen maar proberen de stem van een andere acteur na te doen. Wat kun je vertellen over deze specifieke waarde die jij hebt bijgedragen en die de beste stemacteurs stemacteurs meebrengen? Dat is acteren. Nou, er zitten verschillende aspecten aan deze stemacteur. Ten eerste is nasynchronisatie altijd het belangrijkste middel geweest in de Spaanse cultuur. Sinds 1932, op het hoogtepunt van de Republiek, werd de eerste nasynchronisatie in Spanje. We synchroniseren al zo’n negentig jaar films. De grootste waarde van een stemacteur ligt in de eerste plaats in de culturele impact die hij of zij heeft. Met andere woorden, veel mensen hebben geen tijd om een boek te lezen, hebben geen tijd om naar het theater te gaan, maar zonder zouden ze wel naar de film gaan – thuis of, vroeger en zelfs nu nog, naar de bioscoop."
"Wat is er zo bijzonder aan film? Omdat het een venster is op de wereld van cultuur, literatuur, enzovoort. Het is de zevende kunst. En de zevende kunst brengt de andere zes kunsten samen; de de zevende kunst – dat is de film – brengt ze samen. Dus de belangrijkste waarde is de culturele waarde. Ten eerste omdat alle universele meesterwerken ter wereld naar het scherm zijn gebracht – allemaal – van Tolstoj tot Hemingway, enzovoort, enzovoort. Alle grote schrijvers – Shakespeare, echt allemaal, Cervantes, onze grote Cervantes – nou ja, alles is al verfilmd. Daarom hebben wij, de stemacteurs, via ons – wij zijn de vertalers van al deze universele werken – hebben ze in het Spaans vertaald, zodat heel Spanje die wereldliteratuur kan begrijpen en erdoor verrijkt kan worden. Als we daar nog aan toevoegen dat wij stemacteurs in de eerste plaats acteurs zijn – in de kern acteurs. Waarom? We moeten voldoende acteervaardigheid hebben om ons aan te kunnen passen aan het personage dat wordt uitgebeeld. Met andere woorden: we zijn klonen; we zijn nabootsers."
"We moeten de acteur die we nasynchroniseren nabootsen. Onze eigen versie is gewoon niet goed genoeg. We moeten doen wat hij doet, met dezelfde intonatie, volume, nuances, ziel, hart, emotie – hij geeft ons dat allemaal. We zijn een instrument – we moeten ons aanpassen; we moeten onszelf opsplitsen om het personage te worden dat we inspreken. En dat is het moeilijkste aan stemacteur. Als we daar de vertolking aan toevoegen – die van hem is, maar die we nadoen, door hem precies te imiteren – dan roept dat bij de kijker ook het roept een reeks gevoelens op die je aan het huilen brengen, je aan het lachen brengen, je doen huiveren – kortom, het creëert waar het bij een vertolking om draait: emotionele betrokkenheid. Of in ieder geval, afgezien van literaire vertaling – wat een vorm van culturele verrijking is – is het de waarde van gevoelens door interpretatie. En dat is de grootste waarde die wij stemacteurs hebben. Wij zijn degenen die het meest hebben bijgedragen aan de cultuur van dit land sinds 1932, tijdens de Republiek. Het zit namelijk zo: tijdens de Republiek werden er, nou ja, er werden al films vertoond, maar toen Franco aan de macht kwam, voerde hij het beroep. Dus stelden ze arbeidsregels vast voor prijzen, alles. En ook om via censuur toezicht te houden op en controle uit te oefenen op – even kijken – immorele scènes, politieke scènes – en daar kwam de censuur om de hoek kijken. We hebben voorbeelden van die schokkend waren – echt ongelooflijk. Dus om de nasynchronisatie van buitenlandse nasynchronisatie, was er altijd censuur. En die censuur was gebaseerd op het feit dat er misschien communistische boodschappen of politieke boodschappen in zaten die op dat tijd niet in het belang van de regering van Franco waren. Of scènes die als immoreel werden beschouwd – ik heb verschillende gecensureerde films die pas na Franco’s dood zijn uitgebracht. Bijvoorbeeld ‘Reflections in a Golden Eye’, met in de hoofdrol Marlon Brando, die een luitenant-kolonel in het Amerikaanse leger speelt. Jij was Marlon Brando, toch? Ik was Marlon Brando; ik deed ook zijn voice-over in Superman. Dus, hij was luitenant-kolonel in het leger, en in de cast van de film speelde hij samen met Elizabeth Taylor, die zijn vrouw was. Ze waren een getrouwd stel, Marlon Brando en Elizabeth Taylor. Maar hij wordt verliefd op een soldaat. Het is de favoriete film van John Huston – hij was de geweldige filmregisseur. Dus natuurlijk werd de film gecensureerd. Toen Franco stierf, kwam ‘Reflections in a Golden Eye’ met Marlon Brando uit. Een andere was ‘For Whom the Bell Tolls’ *For Whom the Bell Tolls*, van Hemingway. Nou, ik heb Gary Cooper ingesproken naast Ingrid Bergman, want de helden waren de Republikeinen, van de Internationale Brigades – die werd ook gecensureerd. Hij kwam pas uit nadat hij was overleden. En nog een andere, *Emmanuelle*, het morele schandaal – het was erotisch, bijna pornografisch – en ik heb de man van Emmanuelle – ik heb ook de rol van de man ingesproken – en die werd ook gecensureerd. Toen Franco stierf, kwamen deze drie films – alleen die van mij – werden uitgebracht. Stel je eens voor – meer acteurs, andere studio’s – dan zouden ze natuurlijk ook heel wat films hebben gecensureerd. En dit is eigenlijk het verhaal van... Je had het over de wetten en raakte even aan bij de werkzekerheid en prijsveranderingen. Hoe denk je dat we nasynchronisatie bijna als een recht kunnen beschermen? En natuurlijk ook die culturele waarde die je zegt bij te dragen aan de filmwereld, in de eerste plaats. Wat zijn de mechanismen die we moeten invoeren zodat nasynchronisatie – die, zoals we steeds vaker zien, steeds ingewikkelder wordt – bijvoorbeeld in videogames, waarvan sommige nu al nagesynchroniseerd zijn; zijn er acteurs die zich natuurlijk beklagen over de problemen rond kunstmatige intelligentie en hoe hun stemmen kunnen worden opgenomen en omgezet in een machinale stem. Wat moeten we doen om ervoor te zorgen dat jouw werk bewaard blijft voor toekomstige generaties? De waarheid is dat kunstmatige intelligentie onze grootste vijand is. Met slechts één van mijn zinnen – maar één zin – kan een hele film worden nagesynchroniseerd."
"Met maar één zin. Dat is kunstmatige intelligentie. Dus het is onze grootste vijand. Onze grootste zorg op dit moment is een vijand die we moeten verslaan. Want nu, moeten we bijvoorbeeld elke keer dat we een film nasynchroniseren al een document ondertekenen waarin staat dat onze stemmen exclusief bestemd zijn voor het medium waaraan we werken, namelijk die film. En je mag geen zinnen uit hun context halen en ze gebruiken voor andere media, zoals, bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie. Ze pakken daar een zin van mij uit, en dan komt er weer film, en met slechts één citaat hebben ze de hele film al herschreven. Daarom is onze grootste vijand die we moeten verslaan kunstmatige intelligentie. Ik bedoel, het zou ons werkloos kunnen maken."
"Met andere woorden: kunstmatige intelligentie zou wel eens het einde van het nasynchroniseren kunnen betekenen. Ben je voor stemacteurs of nasynchronisatieartiesten die hiermee akkoord gaan – misschien niet voor films of speelfilms, maar misschien staan ze vanwege hun agenda open voor die training omdat ze royalty’s krijgen en geld kunnen verdienen, bijvoorbeeld met audioboeken, of andere projecten buiten hun hoofdwerk om, waardoor ze zichzelf financieel? Nou, voor ons is dat via nasynchronisatie – wat de beste leerschool is voor acteren – het is nasynchronisatie. Ik heb altijd al – al jarenlang – alle theater- en filmacteurs aangeraden om aan voice-overwerk te doen, want het is de beste manier om te leren acteren. Waarom? Het is heel simpel. Omdat we moordenaars, komieken, humoristen, dronkaards – dus moeten we ons aanpassen aan die personages die we hebben nagesynchroniseerd, en dat geeft ons flexibiliteit en veelzijdigheid in onze optredens. Daarom kan iemand die aan voice-over doet ook theater spelen, films doen, audioboeken inspreken, documentaires doen – we doen reclamespots voor televisie, voor tv-spotjes, waarbij we onze stemmen gebruiken om allerlei producten te verkopen, of het nu gaat om auto’s, crèmes of wat dan ook. Nasynchronisatie is de essentie van acteren, want het de manier is waarop alle acteurs over de hele wereld ons leren acteren. We hebben die flexibiliteit, dat vermogen om, als ze ‘actie’ zeggen, te spelen zonder het personage te zien. Dit personage is zo. Zonder het beeld te zien, zo is het gewoon – ik weet al hoe ik het moet spelen, zonder de acteur te zien – wat ga ik inspreken? Dat weet ik al. Waarom? Omdat ik 10.000 titels heb nagesynchroniseerd, en bij daarvan, nou ja, is er van alles wel wat bij geweest. Daarom zit de rijkdom van het acteren eigenlijk in het nasynchroniseren. Het is een geweldige leerervaring, daar bestaat geen twijfel over. Oké, nog één laatste vraag. Ik weet zeker dat dit de meest gestelde vraag is die iedereen je heeft gesteld. Wie is je favoriete personage? Nou, ik heb ingesproken… Ik heb ingesproken… Luister eens. Ik heb ze allemaal ingesproken."
"Allemaal. Nou ja, allemaal… Allemaal is… Bijna allemaal. Behalve Humphrey Bogart, die een stem had die uitsluitend door Pepe Guardiola werd ingesproken. En [Arsenio] Corsellas in Barcelona. Robert Redford, omdat hij te jong was voor mijn stem. Robert De Niro, Al Pacino, Schwarzenegger – die je had, zeg maar—Marlon Brando, Paul Newman, Clint Eastwood, Ed Harris, Mel Gibson, Arnold Schwarzenegger, Charles Bronson, Chuck Norris, Roger Moore, Burt Reynolds – ontelbaar, ontelbaar. Laat me de vraag anders formuleren: van wie heb je het meest genoten?
Niet qua plezier, maar de nasynchronisatie heeft echt indruk op me gemaakt – voor mij was de beste nasynchronisatie die ik ooit heb gedaan, was ‘Reflections in a Golden Eye’, waarin ik de stem van Marlon Brando deed, omdat hij een man was die erg aarzelde. Omdat hij zich er niet toe kon zetten om uit de kast te komen als homo, werd hij verscheurd tussen het behouden van zijn imago als militair en als man, en wat hij van binnen voelde, namelijk zijn zijn aantrekkingskracht tot de homowereld. Hij was altijd heel aarzelend, heel besluiteloos, onzeker, heel lastig. Je moest heel voorzichtig met het personage omgaan. En de moeilijkste rol die ik ooit heb gespeeld, was Gregory Peck, in de film..."
"The Boys from Brazil, waarin hij Dr. Mengele speelt – of Mengele, een wetenschapper die voor Hitler, die cellen van Hitler afnam en die in de baarmoeders van verschillende vrouwen over de hele wereld implanteerde. Hij creëerde ‘kleine Hitlers’. En het was het eerste bestsellerboek waarin klonen aan bod kwam. En daar is de film The Boys from Brazil op gebaseerd. In de cast zitten Gregory Peck, James Mason en de geweldige Laurence Olivier, de meester van de wereld van theater en film. En nou ja, wat ik vooral wilde benadrukken is hoe het kan dat hij, na zo’n negentig jaar bijgedragen te hebben aan de cultuur— literatuur en acteren – hoe is het dan mogelijk dat de Goya-academie ons nog steeds ons nog steeds geen Goya toekent? En dat een Amerikaanse actrice, [Sigourney] Weaver, hierheen moet komen de Goya voor Beste Internationale Actrice in ontvangst te nemen, en Weaver zegt tijdens de Goya-uitreiking: „Ik weet van mijn agent dat María Luisa Solá, die me in zo’n dertig films heeft ingesproken, beter presteert dan ikzelf. Ze doet het beter dan ik”. Hoe is het dan mogelijk dat een buitenlandse actrice die een Goya heeft gewonnen, zegt dat degene die de Goya in ontvangst zou moeten nemen, ook de stemactrice is die haar in zo’n dertig films heeft ingesproken?
Hoe kan het dat de Academie deze boodschap niet oppikt? We eisen al de Goya-prijs sinds de Goya’s zijn begonnen. We eisen al erkenning voor de cultuur die we hebben opgebouwd in Spanje hebben opgebouwd, en voor de emoties die we hebben opgeroepen. Hoe kan het nou dat de Academie dat niet dat niet erkent? Het is gewoon ongelooflijk, want ze delen Goya’s uit voor make-up, voor belichting, voor kostuumontwerp – dus waarom dan niet voor stemacteurs? Waarom niet? Dat is de vraag. Misschien is deze vraag – deze oproep tot actie die je net deed – onderdeel van de vorige vraag over hoe we dit kunnen beschermen. Nou, ten eerste door het te belonen en er erkenning aan te geven. Ik ben het er helemaal mee eens. Héctor, ik ben zo blij dat ik je stem heb mogen opnemen. Ik garandeer je dat het alleen voor dit interview wordt gebruikt. Het wordt niet voor andere doeleinden gebruikt. Het was me een genoegen. Geniet nog van de rest van Celsius. Of het nu koud of warm is."
"Nou, ik wil Celsius 232 bedanken voor de kans die je me hebt gegeven. Eergisteren heb ik opgetreden in de Casa de la Cultura opgetreden. Het was een daverend succes – applaus… Want natuurlijk komen wij, de acteurs, komen we bij mensen thuis. We zijn een vertrouwde stem. En in mijn geval, zijn zoveel mensen opgegroeid met mijn stem en met de cultuur die we uitdragen. Nou, "
