Inloggen
[Lokale ondertiteling is beschikbaar voor dit interview] Tomás Hijo is een gerenommeerd auteur en kunstenaar, en in dit gesprek in Asturië bespreken we zijn reis van digitale kunst naar oude technieken, het werken met Guillermo del Toro en het Tolkien-universum, de Legends of Salamanca, en een advies voor opkomende kunstenaars die zich bewegen in het nieuwe, door AI gevulde landschap.
"Hoi, Gamereactor-vrienden! Dit is weer zo’n zeldzame keer dat we een interview in het Spaans gaan doen, want we zijn hier met een bekende kunstenaar die ik heel graag wilde ontmoeten. We volgen je kunstwerken en je verhalen al een tijdje, en nou ja, voor mij ben je op dit moment een van de allerbeste fantasy-illustratoren die er zijn. En natuurlijk zorgen we voor ondertitels voor onze internationale collega’s, zodat ze je werk kunnen volgen, dat volgens mij ook een internationaal bereik heeft. We gaan het ook even hebben over je werk in de filmwereld, waar we beetje later gaan bespreken; ik denk dat het grenzen moet overschrijden, ook al zijn we in Spanje, ook al zijn we in Asturië, ook al zijn we in Avilés, bij Celsius 232."
"Heel erg bedankt dus. Het eerste waar ik je over wilde vragen is de poster. Deze De poster van dit jaar is helemaal jouw stijl. Vertel ons eens wat meer over deze godin, over wat er uit haar komt, die kinderen, dat soort dingen... Nou, het is een beetje griezelig, als je me de uitdrukking vergeeft, maar het is natuurlijk wel je kenmerkende graveerstijl. Wat kun je me vertellen over deze poster? Nou, het is inderdaad een beetje griezelig, zoals je zegt, en ik heb eigenlijk geprobeerd om het zo veel mogelijk af te zwakken – dat griezelige gevoel dat de poster uitstraalt – en wat ik wilde overbrengen. Nou, allereerst was het een enorme eer dat ik de poster voor Celsius mocht ontwerpen, want dat is veruit mijn favoriete festival; ik heb het hier altijd super naar mijn zin – al mijn vrienden zijn hier, mensen met wie ik mee werk maar het hele jaar door niet zie, en in zekere zin probeerde ik vast te leggen wat de sfeer van Celsius voor mij betekende. En ik heb heel wat concepten doorgenomen – ik heb heel wat schetsen gemaakt – en uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat, voor mij, de Celsius voor mij een eerbetoon aan het vertellen van verhalen is. Dus wat ik probeerde te doen, was zo ver mogelijk terug te gaan in dat concept om de verteller te vinden – de oeroude, oorspronkelijke verteller. En ik dacht aan de Sfinx – de Sfinx die raadsels stelde; ik dacht ook aan de sirenen, die mensen lokten met hun stemmen, nou ja, ik heb een beetje geprobeerd om me te verdiepen in alle mythologie die te maken had met het woord en met verhalen, en uiteindelijk besloot ik een Sfinx te creëren – een Sfinx die in zekere zin de moeder is van alle verhalenvertellers, van alle verhalenvertellers, en die een reeks maskers gebruikt om de verschillende personages te belichamen. En dat is het idee achter de poster, en nou ja, zoals je al zei, het is een gravure – die is te zien in de tentoonstelling; er is tentoonstelling van prenten hier op het festival, en je kunt het origineel daar bekijken. Het is een linosnede, en in zekere zin – nou ja, het lijkt een beetje op de geest van het werk dat ik doe, namelijk proberen verhalen te vertellen via via beelden. Soms ook via woorden, en in zekere zin ben ik er in geslaagd, denk ik, om een reeks dingen te combineren die ik heel graag bij elkaar wilde brengen en waarvan ik denk dat het me gelukt is – nou ja, met enig succes. En trouwens, die griezelige sfeer is niet misplaatst, want een van de hoofdthema’s van Celsius is natuurlijk horror. Ik wilde je vragen – voordat we specifiek op de kunst ingaan, je gravures – ik wilde je vragen naar The Legends of Salamanca, over de mythe van de Grot van Salamanca, deze legende, dit gerucht, dat de duivel daar mensen de duistere kunsten bijbrengt. Het is iets we onlangs al even hebben aangestipt met het werk van onze vriend en collega Ángel Luis Sucasas, die een spel aan het ontwikkelen zijn met de naam Toymaker, Hoe wilde je dit overbrengen? Je bent in de eerste plaats een kunstenaar, maar in je rol als schrijver, hoe wilde je deze mythen en legendes overbrengen? Hoe wilde je ervoor zorgen dat een veel breder publiek – aangezien het ook vertaald is – kennis zou maken met deze legendes uit Salamanca? Klopt. Nou, dit is het eerste geïllustreerde boek dat ik ooit heb gemaakt. In die tijd illustreerde ik vooral schoolboeken, kinderboeken en jeugdboeken, en ik besloot een boek te maken met een andere invalshoek; ik heb het zelf geschreven, en het komt allemaal voort uit mijn opa, die een geweldige verteller was en iemand die zijn hele leven in Salamanca had gewoond en die me duizend verhalen vertelde – sommige hadden met legendes te maken hadden, andere die gewoon simpele grappen waren, maar ik was gefascineerd door dat allemaal, en nogmaals, ik denk dat de kunst van het verhalen vertellen, waar ik je eerder over vertelde, komt voort uit mijn interesse in die verhalen van mijn grootvader – daar is het allemaal begonnen. Dus ik schreef dat boek in 2002, als ik me niet vergis, toen kwam de eerste druk uit. En er zijn ontzettend veel legendes uit Salamanca – het is natuurlijk een eeuwenoude stad met een rijke traditie – en je had het over de grot, de grot in Salamanca – meer dan alleen een legende, het is een verzameling legendes op zich, en in zekere zin denk ik dat het echt de essentie van die stad weergeeft, de stad Salamanca, die bovenal een universiteitsstad is – een stad die, in theorie althans, al heel lang in het teken staat van het leren – sinds de 12e eeuw, sinds de dertiende eeuw. En dus vertelt La Cueva de Salamanca ons dat er een Salamanca is aan de oppervlakte – die we zien – en dat is de universiteitsstad Salamanca, de academische stad – en, vooral in die tijd, ook de kerkelijke stad. Maar onder Salamanca ligt een netwerk van tunnels dat toegankelijk is via een grot – dat is een sacristie van een vervallen kerk is, waar de andere kant – de donkere kant – wordt onderwezen. Met andere woorden, boven vind je alle verlichte kennis – recht, theologie, dat soort dingen. Beneden is het demonologie, necromantie. En dus was er een groep studenten die in die grot bijeenkwamen om al die duistere kunsten. En volgens de legende – nou ja, die is heel lang en kent veel versies – waren er zeven studenten die zich daar zeven jaar lang verzamelden; het onderwijs was gratis, en de duivel was de leraar, toch? In sommige versies is hij een kerkvoogd – nou ja, je weet wel, het verschilt. En voor elk van die zevenjarige opleidingen gratis onderwijs was de prijs dat één van de studenten met zijn ziel en met zijn eeuwige dienstbaarheid aan de duivel voor die opleiding. En dan gaat het verhaal gaat verder met een markies, de markies van Villena, die in de grot studeerde en die er uiteindelijk in slaagt om, met zijn trucs en toverkunst, de de duivel zelf te verslaan. Dus, nou ja, zoals ik al zei, het is een soort van de donkere kant van de stad – de donkere kant van Salamanca wordt verteld in die legendarische verzameling verhalen die bekendstaat als de Grot van Salamanca. En dat kan tegenwoordig best een interessante fantasie zijn, in alle opzichte. Straks hebben we het nog even over onderwijs en de universiteitswereld, wat me ook me interesseert, maar laten we het eerst over je techniek hebben, oké? Je had het, nou ja, over een soort ouderwetse stijl, de klassieke stijl. Je aanpak is best middeleeuws – wat denk je het je nog meer oplevert dan dat donkere of ouderwetse tintje? Voor jou is de focus op graveren een beetje zoals de fysieke kant, de duurzaamheid. Wat denk je dat deze techniek toevoegt en wat maakt je werk helemaal anders of onderscheidend? Ik zet me in voor graveren, en andere technieken."
"Het begon met een idee dat ik had, namelijk proberen een illustratie te maken die eruitzag alsof hij rechtstreeks uit het boek zelf kwam. Met andere woorden, geen illustratie gemaakt door een hedendaagse kunstenaar op basis van een klassieke tekst, maar bijvoorbeeld als ik Tolkien zou illustreren, zou het eruitzien alsof die gravures deel zouden kunnen uitmaken van de verhaal zelf zouden kunnen zijn – alsof een hobbit ze had getekend. Je weet al dat Tolkien daar een beetje mee speelt – het idee van een gevonden manuscript, dat er diep van binnen een boek is waar dit allemaal uit voortkomt. Waarom zou je dan niet de illustraties voor dat boek maken?
Alsof Sam Gamgee zelf, terwijl hij het boek schreef, een collega had die goed kon tekenen en de illustraties voor hem maakte. Dus je kiest de techniek juist vanwege die eigenschap, zodat het eruitziet als iets uit een andere tijd en iets dat voortkomt uit de fantasie van de tekst die ik illustreer. En je zult natuurlijk vragen krijgen over Tolkien – je hebt werk gemaakt dat gebaseerd is op Tolkiens werk, en dit jaar zal er veel gesproken worden over *The Lord of the Rings* – nou ja, het is de 25e verjaardag van de eerste film van Peter Jackson, en Gollum staat voor de deur; het lijkt erop dat er op de San Diego Comic-Con in Málaga veel aandacht zal zijn voor The Lord of the Rings. Jij hebt je eigen werk en ook de Tarot."
"manieren om je kunst te laten zien. Vertel me eens wat over de verschillen of je inspiratiebronnen.
Aan de ene kant zijn er bestaande franchises of bestaande ideeën – Guillermo del Toro en Tolkien; en aan de andere kant het occulte, de wereld van de tarot, die de laatste tijd ook de laatste tijd behoorlijk trendy is. Hoe werkt dat voor jou? Misschien past het heel goed bij je stijl van kunst. Wat wil je me vertellen over deze drie aspecten? Nou, als je er eenmaal bij komt, is het een beetje een parallel verhaal. Laten we zeggen dat het ene niet helemaal verband houdt met het andere, maar het is logisch hoe ze bij elkaar passen. Toen ik besloot om een persoonlijk project in de graveerkunst te beginnen, koos ik voor *The Lord of the Rings*; ik koos voor Tolkien omdat het een van mijn favoriete boeken is. Ik ben lid van de Spaanse Tolkienvereniging Spaanse Tolkienvereniging; ik was een enorme fan van de films; ik ken persoonlijk een aantal van de filmontwerpers persoonlijk, dus het is een wereld die me heel na aan het hart ligt en die me erg dierbaar is. En daarom besloot ik een serie persoonlijke gravures over dit onderwerp te maken, en die heb ik gemaakt, heb ik ze ontwikkeld zonder er rekening mee te houden dat er bepaalde beperkingen zijn met betrekking tot auteursrechten, waar ik uiteindelijk natuurlijk tegenaan liep, toen het onderwerp behoorlijk wat aandacht had gekregen; er was een moment dat er problemen mee waren. En tegelijkertijd, aan de kant, aangezien ik echt dol ben op horrorfilms, dol ben op Lovecraft, dol ben op al deze dingen, ben ik ook aan een reeks nevenprojecten gaan werken die ervoor zorgden dat ik Guillermo del Toro tegenkwam. En toen had ik een romantisch etentje in Parijs, waarbij het idee voor het tarotspel ter sprake kwam, en toen ik het "Del Toro"-tarotspel, moet ik zeggen dat het echt goed is uitgepakt – ik heb het gemaakt voor een Amerikaanse uitgever, en vanaf dat moment begonnen ze me opdrachten te geven voor andere tarotspellen, en dus heb ik er een paar gemaakt gebaseerd op de werelden van Jim Henson – Labyrinth, Dark Crystal , en een van de voorstellen die ze me deden – en dit was inderdaad een opdracht – was de tarot uit *The Lord of the Rings*, dus laten we maar zeggen dat uiteindelijk… Uiteindelijk, vond die samensmelting plaats. Het was een heel dankbaar project, want het ging natuurlijk om het combineren van twee werelden die me interesseren. Ik ben altijd al erg geïnteresseerd geweest in tarot, maar vooral als grafisch en verhalend artefact, niet zozeer vanwege het bovennatuurlijke kant van tarot – wat ik, zoals ze zeggen, noch bevestig noch ontken – maar wat me altijd heeft geïnteresseerd – en ik heb een grote verzameling tarotspellen – is dat aspect ervan—en ook als een soort stil boek, een boek met beelden dat je kunt samenstellen en gebruiken om verhalen te vertellen. En dan, nou ja, afgezien daarvan, is de tarot wordt van oudsher gemaakt met technieken die erg lijken op die van mij, met gekleurde houtsneden, dus, nou ja, laten we zeggen dat het allemaal deel uitmaakt van een soort grafisch, verhalend geheel dat me enorm interesseert. En dan het hele legendarische kant – het hele aspect van theocultisme, het bovennatuurlijke, enzovoort – spreekt me ook interesseren me enorm, dus, nou ja, dit zijn allemaal thema’s – thema’s die me heel erg interesseren. Ze hangen nauw met elkaar samen, en uiteindelijk komen sommige in de mix voor, andere ook, maar ik werk eigenlijk altijd met dezelfde mix van elementen. En we kunnen teruggaan naar de link met de Grot van Salamanca. Ik weet zeker dat ze daar tarotkaarten uitdeelden daar werden waarschijnlijk tarotkaarten uitgedeeld. Zeker weten. Nog één klein dingetje over Guillermo del Toro. Je zei dat je die romantische date had – daar kwam die creatieve en artistieke liefde vandaan. Hij is, naar onze mening een regisseur die veel gebruikmaakt van voorwerpen als dragers, bijna als personages. Zou je zeggen dat dit aspect van zijn werk ervoor zorgde dat die samenwerking perfect was? Spreekt die filosofie en benadering van het maken van kunst je aan? Kun je het meer in verband brengen met voorwerpen? Heb je kunstwerken voor hem gemaakt? Denk je dat dit een van de dingen was die het makkelijker maakten? Ik had er nog nooit over nagedacht, maar het is heel waarschijnlijk, want na die samenwerking werkte ik namelijk aan *El Callejón de las Almas* Perdidas (Nightmare Alley) en Frankenstein. En in beide gevallen was mijn rol om – het was niet om personages of decors te ontwerpen, maar rekwisieten te ontwerpen – dat wil zeggen, voorwerpen te ontwerpen. En in Nightmare Alley heb ik het tarotspel gemaakt dat in de film wordt gebruikt, en in Frankenstein die kleine leerkaartjes die de blinde man gebruikt om het meisje te leren lezen. Dus het is inderdaad mogelijk dat voorwerpen die waarde hebben, want, natuurlijk, mijn gravures – die het eerste waren wat hij tegenkwam – die waarde hebben, omdat ze niet gewoon een afbeelding op papier, maar ze hebben volume, ze hebben een kwaliteit aan het speciale papier – met andere woorden, ze hebben ook een objectgebonden waarde. En dat was waarschijnlijk een van de factoren die hem interesseerden – dat tastbare kwaliteit die gravures bezitten. Ook heel fysiek, zoals we al zeiden. En het laatste punt – je hebt al een paar keer gezegd dat het op de universiteit natuurlijk iets is dat heel erg deel uitmaakt van het leven in Salamanca; je voelt het op straat. Je bent ook docent, en je hebt het ook gehad over je overstap van digitale kunst of digitale digitale kunst en digitale hulpmiddelen naar een veel meer traditionele manier van kunst maken. Natuurlijk is de gids het grote onderwerp dat iedereen in gedachten heeft. Wat is de de sleutel tot het lesgeven aan studenten van de nieuwe generaties, die tegenwoordig geïnteresseerd zijn in het maken van kunst, om het idee van persoonlijk auteurschap te versterken, zodat ze niet vervallen in het gebruik van technieken die ze van andere kunstenaars hebben overgenomen en die hun visie zouden kunnen vertroebelen om iets eigens en nieuws te creëren. Ik weet niet of wat jij doet hen meer in die richting stuurt zodat hun hersenen en neuronen die processen activeren die, zoals het beste werken – als je het niet gewoon oppakt en begint op te nemen, ontwikkel je geen spiergeheugen – of is er een of ander geheim om ze ook gestimuleerd te houden, want, nou ja, schrijvers, kunstenaars, journalisten – we zijn allemaal een beetje net als stemacteurs, een beetje bedreigd door het feit dat een machine dit nu al kan. Dus, wat is de sleutel?
Hoe pak je het aan? Hoe motiveer je ze? Hoe krijg je ze zover? Nou, ik had de kans om op dat moment de universiteit te verlaten, want ik ben al een paar jaar geen docent meer. En dat was vlak voor de AI-boom. Nu stel ik me de persoon die nu mijn plaats inneemt, en hoe die dat aanpakt. Nou, ik denk dat de sleutel tot dit alles dit is – ik houd er niet echt van om voorspellingen te doen of grootse want het is zo’n enorm fenomeen dat het volgens mij onmogelijk is om te weten wat er gaat gebeuren of wat er op dit moment gebeurt. Maar wat ik wel geloof – en wat me het meest zorgen baart, als ik denk aan studenten of mensen die nu net aan het begin staan – is hoe je het moeilijke, hobbelige en steile pad dat het leren van deze dingen met zich meebrengt. En dat er uit dat pad, uit wat tevoorschijn komt, een unieke visie ontstaat, een persoonlijke visie, en een visie die echt door jou is gecreëerd, niet door een machine waaraan je instructies geeft. Aan de andere kant, is er natuurlijk ook een heel makkelijk pad, namelijk een prompt in een machine intypen en iets te krijgen dat, diep van binnen, niets meer is dan een bewerking en een mengeling van een heleboel eerdere dingen. Dus, ik weet het niet, wat ik zou proberen te doen is dat aspect aanmoedigen – dat aspect van zeggen: „Aan het einde van de weg ligt een enorme beloning“, en ik heb het dan niet meer het over economische of professionele termen, of iets dergelijks – het gaat erom dat als je iets doet, je het echt helemaal zelf doet, en dat komt van een specifiek mens, van een persoon, met zijn of haar gebreken, met zijn of haar deugden, en zoals een collega vanmorgen zei tijdens een lezing die we gaven, waarbij ze ze zich deze vraag ook stelde, en ze vertelde me iets heel grappigs. Je kunt vier krabbels maken in Paint op je computer, maar maak ze zelf – ze zijn meer waard dan wat dan ook wat je met AI maakt. Want uiteindelijk is dat juist goed – het wordt onderdeel deel uitmaken van een oneindige hoeveelheid beelden die elke dag al ontstaan. En ik heb het gevoel dat als ik een boekomslag zie die met kunstmatige intelligentie is gemaakt... Je ziet het veel in boeken. Ik begin er al heel veel van te zien in boeken. Het lijkt wel alsof ik naar een YouTube-miniatuurafbeelding of een meme kijk, en dus vormt dat natuurlijk deel uit van een visueel spectrum dat volgens mij het boek zelf al in diskrediet brengt."
"Dus ik zou al die jongeren zeggen dat ze moeten volhouden, dat ze het moeten blijven proberen, en ook dat ze de uitgevers en andere professionals – nou ja, om te proberen dit gaande te houden, want als anders denk ik dat, nou ja, uiteindelijk alles zal eindigen als een soort ononderscheidbare pulp. De authenticiteit gaat verloren. Je deed me eraan denken – vorig jaar hebben we Tanino Liberatore geïnterviewd, die striptekenaar uit Napels, en hij vertelde ons – en dat vond ik leuk – dat de beste reactie van de AI die van hem was: wat er uiteindelijk gebeurt, is dat je het plezier wegneemt. En nog veel meer."
"De AI maakt de ontwerpen, en daarna teken je ze zelf. En ik zeg: tuurlijk, maar ik ben gewoon doe gewoon wat ik het liefste doe. En het punt is: ik vind dat echt heel leuk om te doen.
Dus, nou ja, als AI me op een dag in staat stelt om, ik weet niet, een kortere weg te nemen bij de saaie klusjes – zoals facturen maken, snap je? Of het indienen van belastingaangiften, dan denk ik dat ik er positiever tegenover sta, maar haal natuurlijk niet de —want dat is toch de reden waarom ik hier überhaupt mee ben begonnen, toch? Omdat ik het leuk vind. Dat is de beste manier om het af te ronden. Heel erg bedankt, Tomás. Mogen je kunst en je woorden voor altijd "
